Mitral Kapak Yetmezliği Tedavisi

Mitral Kapak Yetmezliği Tedavisi

Mitral kapak yetmezliği, kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında bulunan mitral kapağın tam olarak kapanamaması sonucunda kanın kalbin kasılması sırasında sol karıncığından sol kulakçığına doğru geri kaçmasıdır.

Mitral yetersizlik veya mitral regürjitasyon olarak da adlandırılan bu durum, hafif düzeyde olduğunda uzun süre herhangi bir belirtiye neden olmayabilir. Ancak ileri derecedeki mitral kapak yetmezliği kalbin iş yükünü artırarak zaman içerisinde kalp fonksiyonlarının bozulmasına yol açabilir.

Mitral kapak yetmezliğinin tedavisi her hasta için aynı değildir. Tedavi kararı; yetmezliğin derecesi, oluşma nedeni, hastanın şikâyetleri, kalbin pompalama fonksiyonu, mitral kapağın anatomik yapısı ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirilerek verilir.

Bazı hastalarda yalnızca düzenli kardiyoloji takibi yeterli olabilirken, ciddi mitral kapak yetmezliğinde mitral kapak onarımı, mitral kapak değişimi veya uygun hastalarda kateter tabanlı tedaviler gündeme gelebilir.

Mitral Kapak Yetmezliği Nedir?

Mitral kapak, kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında yer alan ve kanın tek yönde ilerlemesine yardımcı olan iki yaprakçıklı bir kalp kapağıdır.

Kalbin gevşeme döneminde mitral kapak açılır ve sol kulakçıktaki oksijenden zengin kan sol karıncığa geçer. Kalbin kasılması sırasında ise mitral kapağın kapanması beklenir. Böylece kanın aorta doğru ilerlemesi sağlanır.

Mitral kapak tam olarak kapanamadığında kanın bir bölümü sol karıncık yerine yeniden sol kulakçığa doğru kaçar. Bu duruma mitral kapak yetmezliği denir.

Kaçağın miktarı arttıkça kalbin ileriye doğru pompalaması gereken kanı sağlayabilmek için daha fazla çalışması gerekir. Uzun süre devam eden ciddi mitral yetmezliği, sol kulakçık ve sol karıncık üzerinde yapısal ve fonksiyonel değişikliklere neden olabilir.

Uygun hastalarda mitral kapak yetmezliği, ameliyatsız MitraClip tedavisi ile de tedavi edilebilir. MitraClip işleminde göğüs kafesi açılmadan, kasık toplardamarından ilerletilen özel bir kateter aracılığıyla mitral kapağa ulaşılır ve kapak yaprakçıkları özel bir klips ile birbirine yaklaştırılır. Böylece mitral kapağın kapanmasının iyileştirilmesi ve kalpteki kan kaçağının azaltılması amaçlanır. MitraClip her mitral kapak yetmezliği hastası için uygun değildir; tedavi kararı, hastanın kapak anatomisi, yetmezliğin derecesi, kalp fonksiyonları ve cerrahi riski birlikte değerlendirilerek verilir.

Mitral Kapak Yetmezliği Neden Olur?

Mitral kapak yetmezliğinin birçok farklı nedeni olabilir. Hastalığın oluşum mekanizmasına göre temel olarak primer ve sekonder mitral kapak yetmezliği şeklinde değerlendirilir.

Primer mitral kapak yetmezliğinde sorun doğrudan mitral kapağın kendisindedir. Kapak yaprakçıkları, korda adı verilen destek yapıları veya mitral kapağın diğer bileşenlerinde meydana gelen bozukluklar kapağın yeterince kapanmasını engelleyebilir.

Primer mitral yetmezliğinin nedenleri arasında:

• Mitral kapak yaprakçıklarında dejenerasyon,
• Mitral kapak prolapsusu,
• Korda yapılarında kopma veya uzama,
• Romatizmal kalp hastalığı,
• Mitral kapakta kalsifikasyon,
• Enfektif endokardit nedeniyle kapak hasarı

bulunabilir.

Sekonder mitral kapak yetmezliğinde ise temel sorun çoğu zaman mitral kapağın kendisinden ziyade kalbin yapısında veya fonksiyonunda meydana gelen değişikliklerdir. Sol karıncığın genişlemesi veya şeklinin değişmesi, mitral kapağın yaprakçıklarının birbirine yeterince yaklaşmasını engelleyebilir. Kalp yetmezliği ve bazı kalp kası hastalıkları sekonder mitral yetmezliğine neden olabilir.

Güncel kılavuzlarda sekonder mitral yetmezliği ayrıca ventriküler ve atriyal mekanizmalar açısından değerlendirilmektedir. Bu ayrım, tedavi planının belirlenmesi açısından önemlidir.

Mitral Kapak Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?

Mitral kapak yetmezliğinin belirtileri, kaçağın derecesine ve kalbin bu durumdan ne ölçüde etkilendiğine göre değişir.

Hafif mitral yetmezliği bulunan kişilerde uzun süre herhangi bir şikâyet görülmeyebilir. Yetmezlik ilerledikçe kalbin üzerindeki yük arttığından çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir.

En sık görülen şikâyetler arasında:

• Nefes darlığı,
• Özellikle efor sırasında çabuk yorulma,
• Merdiven çıkarken veya yürürken nefes nefese kalma,
• Çarpıntı,
• Egzersiz kapasitesinde azalma,
• Halsizlik,
• İleri vakalarda istirahatte nefes darlığı,
• Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişlik

yer alabilir.

Mitral kapak yetmezliği ilerledikçe akciğerlerde basınç artışı ve kalp yetmezliği bulguları ortaya çıkabilir. Atriyal fibrilasyon gibi ritim bozuklukları da özellikle sol kulakçığın genişlediği hastalarda görülebilir.

Mitral Kapak Yetmezliği Nasıl Teşhis Edilir?

Mitral kapak yetmezliğinin değerlendirilmesinde temel görüntüleme yöntemi ekokardiyografidir.

Transtorasik ekokardiyografi (TTE) ile mitral kapak yapısı, kaçak miktarı, sol kulakçık ve sol karıncığın büyüklüğü, kalbin pompalama fonksiyonu ve akciğer damar basıncı hakkında önemli bilgiler elde edilir.

Bazı hastalarda daha ayrıntılı değerlendirme için transözofageal ekokardiyografi (TEE/TÖE) yapılabilir. Özellikle ileri derecede mitral kapak yetmezliğinde tedavi yöntemi planlanırken üç boyutlu ekokardiyografik görüntüleme kapak anatomisinin ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olur.

Güncel ESC/EACTS kılavuzlarında mitral yetmezliğinin değerlendirilmesinde yalnızca kaçağın miktarının değil, yetmezliğin mekanizmasının, mitral kapak anatomisinin ve kalpte meydana gelen yapısal hasarın birlikte değerlendirilmesi önerilmektedir.

Hastanın klinik durumuna göre elektrokardiyografi, kalp kateterizasyonu, bilgisayarlı tomografi veya kardiyak manyetik rezonans gibi ek incelemeler de kullanılabilir.

Mitral Kapak Yetmezliği Dereceleri

Mitral kapak yetmezliği genel olarak hafif, orta ve ciddi düzeylerde değerlendirilir. Ancak yalnızca tek bir ölçüme bakılarak hastalığın derecesini belirlemek doğru değildir.

Ekokardiyografik değerlendirmede farklı parametreler birlikte ele alınır. Kaçağın miktarı, jetin özellikleri, kapak anatomisi, kalp boşluklarının boyutları ve kalbin fonksiyonları bir bütün olarak değerlendirilir.

Hafif mitral kapak yetmezliği çoğu zaman belirgin şikâyete neden olmayabilir ve düzenli kontrollerle takip edilebilir.

Orta derecedeki yetmezlikte hastanın klinik durumu ve kalp fonksiyonları düzenli olarak izlenir. Hastalığın ilerleyip ilerlemediği takip edilir.

Ciddi mitral kapak yetmezliğinde ise hastanın şikâyetleri, kalbin etkilenme düzeyi ve hastalığın nedenine göre girişimsel veya cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Mitral Kapak Yetmezliği Tedavisi Nasıl Yapılır?

Mitral kapak yetmezliği tedavisi, hastalığın nedenine ve ciddiyetine göre değişir. Her hastada doğrudan ameliyat veya girişimsel tedavi uygulanması gerekmez.

Hafif ve belirti oluşturmayan hastalarda düzenli kardiyoloji kontrolleri ve ekokardiyografik takip yeterli olabilir. İlaç tedavisi ise özellikle kalp yetmezliği, yüksek tansiyon veya ritim bozukluğu gibi eşlik eden durumların kontrolünde kullanılabilir.

Ancak ilaçlar çoğu durumda mitral kapağın yapısal bozukluğunu ortadan kaldırmaz. İleri derecede ve semptomatik mitral yetmezlikte, hastanın durumuna göre kapağın onarılması veya değiştirilmesi ya da uygun hastalarda kateter tabanlı tedaviler gündeme gelir.

Tedavi seçimi yapılırken özellikle şu faktörler dikkate alınır:

• Mitral kapak yetmezliğinin derecesi,
• Primer veya sekonder olması,
• Hastanın şikâyetleri,
• Sol ventrikül fonksiyonu,
• Sol kulakçığın durumu,
• Mitral kapak anatomisi,
• Hastanın yaşı ve genel sağlık durumu,
• Cerrahi risk,
• Eşlik eden kalp hastalıkları.

Mitral Kapak Onarımı Nedir?

Mitral kapak yetmezliğinde kapak anatomisi uygun olduğunda mitral kapak onarımı, önemli cerrahi tedavi seçeneklerinden biridir.

Kapak değişiminde hastanın kendi mitral kapağı çıkarılır ve yerine mekanik veya biyolojik protez yerleştirilirken, kapak onarımında mümkün olduğunca hastanın kendi kapağı korunur.

Onarım sırasında kapak yaprakçıkları, korda yapıları veya mitral kapağın destekleyici bölümleri üzerinde farklı cerrahi teknikler uygulanabilir. Amaç, mitral kapağın kapanma mekanizmasını yeniden düzenleyerek kan kaçağını azaltmaktır.

Özellikle ciddi primer mitral kapak yetmezliğinde, cerrahi riski uygun olan ve kalıcı bir onarımın mümkün olduğu hastalarda cerrahi mitral kapak onarımı tercih edilen tedavi yöntemidir.

Mitral Kapak Değişimi Ne Zaman Yapılır?

Bazı hastalarda mitral kapağın yapısı ileri derecede bozulmuş olabilir ve güvenilir bir onarım mümkün olmayabilir. Bu durumda mitral kapak değişimi gündeme gelir.

Kapak değişimi sırasında mekanik veya biyolojik protez kapak kullanılabilir. Mekanik ve biyolojik kapakların kendilerine özgü avantajları ve dezavantajları bulunur. Bu nedenle hangi protezin kullanılacağı hastanın yaşı, kanama ve pıhtılaşma riski, yaşam tarzı ve diğer tıbbi özellikleri dikkate alınarak belirlenir.

Cerrahi onarımın mümkün olup olmadığı ve kapak değişiminin gerekip gerekmediği, ayrıntılı ekokardiyografik değerlendirme sonrasında belirlenir.

Mitral Kapak Yetmezliğinde Ameliyatsız MitraClip Tedavisi

Mitral Kapak Yetmezliğinde Ameliyatsız Tedavi

Günümüzde bazı hastalarda mitral kapak yetmezliğinin göğüs kafesi açılmadan, kateter tabanlı yöntemlerle tedavi edilmesi mümkündür.

Bu yöntemlerin en bilinenlerinden biri MitraClip ile transkateter edge-to-edge repair (TEER) tedavisidir. MitraClip işleminde özel bir klips, mitral kapağın uygun yaprakçıklarını birbirine yaklaştırarak kapağın kapanmasını iyileştirmeyi ve kan kaçağını azaltmayı amaçlar.

Ancak MitraClip her mitral kapak yetmezliği hastası için uygun değildir. Özellikle ciddi mitral yetmezliği bulunan hastalarda; kapağın anatomisi, yetmezliğin mekanizması, hastanın şikâyetleri, kalbin fonksiyonları ve cerrahi riski birlikte değerlendirilir.

Güncel 2025 ESC/EACTS kılavuzlarında, ciddi primer mitral yetmezliği bulunan, semptomatik, anatomik olarak TEER'e uygun ve cerrahi riski yüksek hastalarda TEER'in değerlendirilmesi önerilmektedir. Sekonder mitral yetmezliğinde ise hasta seçimi farklı kriterlere göre yapılır ve öncelikle uygun medikal tedavinin optimize edilmesi önemlidir.

Bu nedenle MitraClip'i ayrı bir tedavi seçeneği olarak değerlendirmek gerekir; her mitral kapak yetmezliğinde doğrudan MitraClip uygulanması doğru değildir.

Mitral Kapak Yetmezliğinde MitraClip Tedavisi CNNTürk

Mitral Kapak Yetmezliği Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Mitral kapak yetmezliği bulunan her hastanın ameliyat olması gerekmez. Tedavinin zamanlamasında hastanın şikâyetleri kadar kalbin etkilenme düzeyi de önemlidir.

Özellikle ciddi mitral kapak yetmezliği bulunan hastalarda nefes darlığı ve egzersiz kapasitesinde azalma gibi belirtilerin ortaya çıkması, sol ventrikül fonksiyonunun etkilenmesi veya kalbin yapısında belirgin değişikliklerin gelişmesi tedavi değerlendirmesini gerektirir.

Primer mitral yetmezlikte cerrahi onarımın mümkün olduğu durumlarda, hastalık ilerleyip kalpte kalıcı değişiklikler oluşturmadan uygun zamanda müdahale edilmesi önemlidir. Güncel kılavuzlar, ciddi primer mitral yetmezliğinde tedavinin yalnızca ileri derecede şikâyetlerin ortaya çıkmasını beklemek üzerine kurulmadığını, belirli kardiyak hasar bulgularının da karar sürecinde dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

Mitral Kapak Yetmezliği Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Özellikle ciddi mitral kapak yetmezliği uzun süre tedavi edilmediğinde kalbin üzerindeki yük giderek artabilir.

Sol kulakçığa geri kaçan kanın miktarının artması, zaman içerisinde sol kulakçığın genişlemesine neden olabilir. Sol karıncık da daha fazla kanı ileriye doğru pompalamak zorunda kaldığından genişleyebilir ve ilerleyen dönemde kasılma fonksiyonu bozulabilir.

Tedavi edilmeyen ileri mitral kapak yetmezliği;

• Kalp yetmezliği,
• Atriyal fibrilasyon,
• Akciğer damar basıncında yükselme,
• Egzersiz kapasitesinde belirgin azalma,
• Nefes darlığında artış,
• Yaşam kalitesinde düşüş

gibi sorunlara yol açabilir.

Bu nedenle ciddi mitral kapak yetmezliğinde yalnızca şikâyetlerin kontrol edilmesi değil, kalbin uzun dönem fonksiyonlarının korunması da tedavinin temel amaçlarından biridir.

Mitral Kapak Yetmezliği Sonrası Takip

Mitral kapak yetmezliğinde tedavi sonrasında takip süreci devam eder. Cerrahi onarım, kapak değişimi veya kateter tabanlı bir girişim uygulanmış olsa bile düzenli kardiyoloji kontrolleri önemlidir.

Kontroller sırasında hastanın şikâyetleri değerlendirilir ve ekokardiyografi ile mitral kapağın durumu, kalbin boşluklarının boyutları ve kalbin pompalama fonksiyonu izlenir.

Kapak onarımı yapılan bazı hastalarda ilerleyen yıllarda yeniden mitral yetmezliği gelişebilir. Kateter tabanlı tedavi uygulanan hastalarda da kapağın ve kalp fonksiyonlarının düzenli olarak değerlendirilmesi gerekir.

Tedavinin başarısı yalnızca işlemin yapıldığı gün elde edilen sonuçla değil, uzun dönem takipte kalbin ve mitral kapağın durumunun korunmasıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Mitral Kapak Yetmezliği Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mitral kapak yetmezliği tamamen iyileşir mi?

Mitral kapak yetmezliğinin tamamen ortadan kalkıp kalkamayacağı hastalığın nedenine, derecesine ve uygulanan tedaviye bağlıdır. Uygun hastalarda kapak onarımı veya bazı girişimsel yöntemlerle kaçak belirgin şekilde azaltılabilir.

Mitral kapak yetmezliği ilaçla düzelir mi?

İlaçlar, özellikle kalp yetmezliği veya yüksek tansiyon gibi eşlik eden durumların kontrol edilmesine ve şikâyetlerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak ilaç tedavisi çoğu durumda mitral kapağın yapısal bozukluğunu ortadan kaldırmaz. İleri derecede yetmezlikte girişimsel veya cerrahi tedavi gerekebilir.

Mitral kapak yetmezliği ameliyat gerektirir mi?

Her mitral kapak yetmezliği ameliyat gerektirmez. Hafif vakalar takip edilebilir. Ciddi ve semptomatik hastalarda ise kapak onarımı, kapak değişimi veya uygun hastalarda kateter tabanlı tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Mitral kapak yetmezliği tehlikeli midir?

Hafif mitral yetmezliği uzun yıllar önemli bir sorun oluşturmadan takip edilebilir. Ancak ciddi ve ilerleyen mitral yetmezliği kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle düzenli kardiyoloji takibi önemlidir.

Mitral kapak yetmezliği olan kişi spor yapabilir mi?

Egzersiz kapasitesi mitral kapak yetmezliğinin derecesine, kalbin fonksiyonlarına ve hastanın şikâyetlerine göre değişir. Özellikle ciddi mitral yetmezliği bulunan kişilerin yapabileceği egzersiz türü ve yoğunluğu kardiyolojik değerlendirme sonrasında belirlenmelidir.

Mitral kapak yetmezliği tekrarlar mı?

Kapak onarımı sonrasında bazı hastalarda zaman içerisinde yeniden kaçak gelişebilir. Bu nedenle başarılı bir tedaviden sonra da düzenli ekokardiyografi ve kardiyoloji kontrollerinin sürdürülmesi gerekir.