Koroner Anjiyografi Nedir? Nasıl Yapılır?

Koroner Anjiyografi Nedir?

Koroner anjiyografi, kalbi besleyen koroner damarların görüntülenmesini sağlayan girişimsel bir tanı yöntemidir. Bu işlem sayesinde damarlarda darlık, tıkanıklık, damar yapısındaki doğumsal farklılıklar veya kan akışını etkileyen problemler ayrıntılı olarak değerlendirilir. Özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, kalp krizi şüphesi veya kalp damar hastalığı riski bulunan kişilerde en güvenilir tanısal yöntemlerden biri olarak kabul edilir.

İşlem sırasında ince bir kateter, genellikle el bileğindeki (radyal arter) veya kasıktaki (femoral arter) damar yoluyla ilerletilir. Koroner damarlara ulaşıldıktan sonra kontrast madde verilerek damarların röntgen görüntüleri alınır. İşlem ortalama 15-30 dakika sürmekle birlikte hastanın damar yapısına ve yapılacak ek girişimlere göre süre değişebilir.

Koroner Anjiyografi Neden Yapılır?

Koroner anjiyografi, yalnızca damar tıkanıklığını göstermek için değil, kalbin damar yapısını ayrıntılı şekilde değerlendirmek amacıyla uygulanır.

En sık yapılma nedenleri şunlardır:

• Göğüs ağrısının nedenini araştırmak
• Efor testi veya sintigrafi gibi tetkiklerde şüpheli bulgular saptanması
• Kalp krizi geçiren hastalarda tıkalı damarın belirlenmesi
• Ani gelişen nefes darlığının nedenini araştırmak
• Kalp kapak ameliyatı öncesinde koroner damarların değerlendirilmesi
• Doğuştan koroner damar anomalilerinin incelenmesi
• Bypass veya stent sonrası damarların yeniden değerlendirilmesi

Koroner Anjiyografi Kimlere Yapılır?

Doktorunuz aşağıdaki durumlarda koroner anjiyografi önerebilir:

• Kalp damar hastalığından şüpheleniliyorsa
• Sürekli veya tekrarlayan göğüs ağrısı varsa
• Kalp krizi geçirilmişse
• Yüksek riskli diyabet hastalarında damar yapısının değerlendirilmesi gerekiyorsa
• Kalp yetmezliğinin nedeninin araştırılması isteniyorsa
• İlaç tedavisine rağmen şikâyetler devam ediyorsa

Her hastaya rutin olarak uygulanmaz. İşlem kararı, kardiyoloji uzmanı tarafından hastanın muayenesi ve diğer tetkikleri birlikte değerlendirilerek verilir.

Koroner Anjiyografi Nasıl Yapılır?

Kasık bölgesinden veya el bileğinden atar damar içine yerleştirilen özel bir kılıf içinden “kateter” adı verilen uzun tüp şeklindeki cihaz koroner damara yerleştirilir. Katater içinden X-ışınının geçmediği “opak madde” denilen sıvının verilmesi ile görüntüler dijital ortamda kayıt edilir. İşlem ortalama 15 dk sürer. Bu maddenin verilmesi sırasında sıcaklık hissi, idrar yapma hissi, hafif ağrı ve bulantı olabilir. Bazı hastalarda kusma görülebilir.

İşlem odasında yaklaşık 2 m uzunluğunda bir masa, masanun uç kısmında C şeklinde üst ve alt uçlarında dikdörtgen  veya elipsoid şekilli tüpler bulunan bir anjio makinası bulunur.. Hasta bu masaya yatar. İşlemin yapılacağı kısım steril edilir ve uyuşturulur. Genel anesteziye ihtiyaç yoktur. Bazen hafif bir sedatif uygulanabilir.

Koroner anjiyografi aşamaları şunlardır;

1. Damar giriş bölgesi antiseptik solüsyonlarla temizlenir.
2. Lokal anestezi uygulanır.
3. El bileği veya kasık damarından ince bir kateter yerleştirilir.
4. Kateter koroner damarlara ilerletilir.
5. Kontrast madde verilerek damarların görüntüleri alınır.
6. Gerekli görülürse aynı seansta balon veya stent tedavisi uygulanabilir.
7. İşlem tamamlandıktan sonra kateter çıkarılır ve giriş bölgesine basınç uygulanarak kanama kontrol edilir.

Hasta işlem boyunca uyanıktır. Ağrı hissedilmez; yalnızca damar girişinde kısa süreli hafif bir rahatsızlık oluşabilir.

Koroner Anjiyografi İşlem Nasıl Gerçekleştirilir?

Kasık veya koldan girilecek atar damar bölgesi steril edilir. Ağrı için bölgeye lokal anestezik madde enjekte edilir. İğne ile damara girilip özel bir kılıf damara konur. Bu işlem süresince ve sonrasında bir süre burada kalır. Hangi koroner damar açılacaksa ona özel geliştirilmiş kateter damarın ağzına yerleştirilir. Katater içinden çok ince bir tel darlıktan geçirilir ve darlığın altında park edilir. Bazı vakalarda özel maddeden yapılmış bir balon darlığın içinde şişirilir. Bu sırada hasta göğsünde ağrı bası hissedebilir. Balon indirilir. Kontrol anjiyografisi yapılır. Hangi tip stent yerleştirilecekse, damarın çapı ve lezyonun uzunluğuna göre stent seçilir.

Balon üzerine önceden yerleşmiş olan stent ince tel üzerinden darlık bölgesine itilir ve darlık bölgesinde şişirilir. Sonra indirilip balon dışarı alınır. Kontrol anjiyografisi ile tetkik edilip işlem sonlandırılır. Stent şişmesi esnasında hasta ağrı hissedebilir. İşlem sonrası koldan (radial) girişim yapılmış ise kılıf çekilir. Kasıktan giriş yapılmış ise genelde 2 saat kadar beklenip pıhtılaşma ölçümleri yapılıp sonuçlarına göre kılıf çekilir. Bu işlemler sırasında sırt üstü yatmak bazen de bir ağırlığın kasık bölgesinde birkaç saat kalması gerekir.

Koroner Anjiyografi Öncesi Hazırlık

Koroner anjiyografinin güvenli ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için işlem öncesinde bazı hazırlıkların yapılması önemlidir. Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcılar, pıhtı önleyici tedaviler, diyabet ilaçları, insülin ve bitkisel takviyeleri mutlaka doktorunuzla paylaşınız.

Gerekli görüldüğünde bu ilaçlardan bazıları işlem öncesinde geçici olarak kesilebilir veya kullanım şekli değiştirilebilir. Ayrıca kontrast madde, iyot, ilaç veya lateks alerjiniz varsa, böbrek hastalığı, astım, kanama bozukluğu gibi ek sağlık sorunlarınız bulunuyorsa ya da daha önce anjiyografi sırasında herhangi bir reaksiyon yaşadıysanız sağlık ekibini mutlaka bilgilendiriniz. Planlı koroner anjiyografi öncesinde genellikle 6-8 saat aç kalınması önerilir.

Doktorunuz farklı bir öneride bulunmadıkça çok az miktarda su tüketebilir, düzenli kullandığınız ilaçları ise yalnızca doktorunuzun önerdiği şekilde alabilirsiniz. İşlem öncesi verilen hazırlık talimatlarına eksiksiz uymak, hem işlemin güvenliğini artırır hem de olası komplikasyon risklerini azaltmaya yardımcı olur.

Koroner Anjiyografi Günü Nelere Dikkat Edilmelidir?

İşlem günü aşağıdaki önerilere uyulması faydalıdır:

• Rahat kıyafetler tercih edin.
• Takı ve değerli eşyalarınızı evde bırakın.
• Kasık bölgesinden işlem planlanıyorsa gerekli tıraşı yapın.
• Diş protezi veya işitme cihazı kullanıyorsanız sağlık ekibine bilgi verin.
• Yanınızda kişisel ihtiyaçlarınızı karşılayacak temel eşyalar bulundurun.
• Mümkünse size refakat edecek bir yakınınızla hastaneye gelin.

Koroner Anjiyografi Ne Kadar Sürer?

Koroner anjiyografi işlemi, hastaların büyük çoğunluğunda yaklaşık 15-30 dakika içerisinde tamamlanır. Ancak işlemin süresi her hasta için aynı olmayabilir. Koroner damar yapısının karmaşık olması, birden fazla damarın ayrıntılı olarak incelenmesi veya aynı seansta balon anjiyoplasti ve stent uygulamasının yapılması gibi durumlarda işlem süresi uzayabilir. Ayrıca hazırlık ve işlem sonrası gözlem süresi de eklendiğinde hastanın hastanede geçireceği toplam süre, anjiyografinin kendisinden daha uzun olabilir.

Koroner Anjiyografi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

İşlem sonrasında birkaç saat gözlem altında kalmanız gerekebilir.

Doktorunuzun önerilerine ek olarak;

• İlk gün bol su tüketin.
• Giriş yapılan bölgeyi temiz ve kuru tutun.
• Ağır kaldırmayın.
• İlk gün yoğun egzersiz yapmayın.
• Kanama veya şişlik açısından giriş bölgesini kontrol edin.
• Şiddetli ağrı, kanama veya morarma artışı olursa sağlık kuruluşuna başvurun.

Koldan Yapılan Koroner Anjiyografi Sonrası

El bileğinden yapılan girişimler son yıllarda daha sık tercih edilmektedir.

Bu yöntemde;

• Ayağa kalkma süresi daha kısadır.
• Kanama riski daha düşüktür.
• Hastalar günlük yaşama daha hızlı dönebilir.

İlk 24 saat ağır yük kaldırılmaması önerilir. İşlem yapılan kol birkaç gün boyunca zorlanmamalı, vida sıkma, ağır çanta taşıma veya yoğun el bileği hareketleri gerektiren aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Kasıktan Yapılan Koroner Anjiyografi Sonrası

Kasık damarından yapılan işlemlerde giriş bölgesinin iyileşmesi biraz daha uzun sürebilir.

İlk günlerde;

• Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınılmalıdır.
• Ağır egzersiz yapılmamalıdır.
• Doktorun önerdiği süre boyunca istirahat edilmelidir.

Kanama, belirgin şişlik veya şiddetli ağrı gelişmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Koroner Anjiyografi Sonrası Ne Zaman İşe Dönebilirim?

Koroner anjiyografi sonrasında işe dönüş süresi, işlemin nasıl gerçekleştirildiğine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir.

Yalnızca tanısal amaçla koroner anjiyografi yapılan hastalarda, kasıktan gerçekleştirilen girişimlerde genellikle 2-3 gün istirahat önerilirken, el bileğinden (radyal arter) yapılan işlemlerde çoğu hasta 24 saat içerisinde günlük yaşamına dönebilir. Anjiyografi sırasında stent uygulanmışsa iyileşme süreci biraz daha uzun olabilir.

Özellikle kalp krizi nedeniyle acil stent uygulanan hastalarda işe dönüş zamanı; kalp kasında oluşan hasarın derecesi, kalbin pompalama fonksiyonu, uygulanan tedavi ve kişinin yaptığı işin fiziksel yoğunluğuna göre belirlenir.

Masa başı çalışanlar çoğu zaman 1-2 hafta içinde işlerine dönebilirken, ağır fiziksel güç gerektiren mesleklerde çalışanların işe başlama zamanı doktor kontrolü ve gerekli değerlendirmeler sonrasında planlanmalıdır.

Koroner Anjiyografinin Riskleri Var mıdır?

Koroner anjiyografi deneyimli ekipler tarafından uygulandığında oldukça güvenli bir işlemdir. Bununla birlikte her girişimsel işlemde olduğu gibi bazı riskler bulunabilir.

Bunlar arasında;

• Giriş yerinde morarma veya kanama
• Damar hasarı
• Kontrast maddeye bağlı alerjik reaksiyon
• Kalp ritim bozukluğu
• Böbrek fonksiyonlarında geçici etkilenme
• Çok nadir olarak kalp krizi veya inme

yer alabilir. Doktorunuz işlem öncesinde bu olası riskler hakkında sizi ayrıntılı olarak bilgilendirecektir.

Koroner Anjiyografi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Koroner anjiyografi ağrılı bir işlem midir?

Hayır. Lokal anestezi sayesinde yalnızca iğnenin yapıldığı bölgede kısa süreli hafif bir rahatsızlık hissedilebilir.

Koroner anjiyografi için hastanede yatmak gerekir mi?

Birçok hastada işlem aynı gün veya ertesi gün taburculuk ile tamamlanabilir. Ancak stent uygulanması veya ek sağlık sorunları bulunan hastalarda hastanede kalış süresi uzayabilir.

Koroner anjiyografi sonrası banyo yapılabilir mi?

Doktorunuzun önerisine göre genellikle giriş bölgesi uygun şekilde korunduktan sonra 24-48 saat içerisinde duş alınabilir.

Koroner anjiyografi sonrasında araç kullanılabilir mi?

İşlem günü araç kullanılmaması önerilir. Taburcu olurken bir yakınınızın size eşlik etmesi daha güvenlidir.

Koroner anjiyografi ile stent aynı işlem midir?

Hayır. Koroner anjiyografi tanı koymaya yönelik bir görüntüleme işlemidir. İşlem sırasında önemli bir damar darlığı tespit edilirse, uygun hastalarda aynı seansta balon anjiyoplasti ve stent uygulaması da gerçekleştirilebilir.